1. Ngoài chức năng chính dùng để hỏi câu nghi vấn còn có những chức năng nào khác ?
2. Câu nghi vấn “ Con muốn ăn đòn hả ?” , dùng để làm gì ?
Dùng để cầu khiến. Dùng bộc lộ cản xúc.
Dùng để đe dọa. Dùng để hỏi.
3. Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng những dấu câu nào sau đây :
Dấu chấm. Dấu chấm than
Dấu chấm lửng. Cả A, B, C
KIỂM TRA BÀI CŨ

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Ví dụ : sgk / 30, 31
Ông lão chào con cá và nói :
Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi. Nó không muốn là bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.
Con cá trả lời :
Thôi đừng lo lắng. Cứ về đi. Trời phù hộ lão. Mụ già sẽ là nữ hoàng.
b) Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thủy :
- Đi thôi con.
Yêu cầu
Yêu cầu

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Ví dụ : sgk / 30, 31
-Thôi đừng lo lắng.
- Cứ về đi.
b) - Đi thôi con.
Khuyên bảo
Yêu cầu
Yêu cầu
c) Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ tiên vương.
d) Bạn chớ làm điều dại dột.
e) Chạy nhanh nào.
Khuyên bảo
Khuyên bảo
Yêu cầu

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Ví dụ : sgk / 30, 31

f) - Anh làm gì đấy ?
- Mở cửa. Hôm nay trời nóng quá.


g) Đang ngồi viết thư, tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào :
Mở cửa !
Cỏch d?c cõu "M? c?a." trong vớ d? f v� "M? c?a!" trong vớ d? g cú gi?ng nhau khụng ?
Câu “Mở cửa.” trong ví dụ f dùng để làm gì ?
Câu “Mở cửa !” trong ví dụ g dùng để làm gì ?
Trả lời câu hỏi
Đề nghị, ra lệnh

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Ví dụ : sgk / 30, 31
-Thôi đừng lo lắng.
- Cứ về đi.
b) - Đi thôi con.
Khuyên bảo
Yêu cầu
Yêu cầu
c) Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ tiên vương.
d) Bạn chớ làm điều dại dột.
e) Chạy nhanh nào.
Khuyên bảo
Khuyên bảo
Yêu cầu
g) - Mở cửa !
Đề nghị, ra lệnh

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Ví dụ : sgk / 30, 31
2. Ghi nhớ : sgk / 31
Câu cầu khiến là câu có những từ ngữ cầu khiến như : hãy, đừng, chớ, …đi, thôi, nào, … hay ngữ điệu cầu khiến; dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo, …
Khi viết, câu cầu khiến thường được kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.


CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
II- Luyện tập
Bài tập 1 : Đặc điểm hình thức nào cho biết những câu sau đây là câu cầu khiến ?Nhận xét về chủ ngữ của những câu đó. Thử thêm, bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của những câu ấy như thế nào .
a. Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương .
 Nghĩa cơ bản của câu đã thay đổi, khi chủ ngữ là các anh thì đối tượng tiếp nhận không có người nói.
b. hút thuốc đi .
 Ý cầu khiến nhấn mạnh.
c. Nay đừng làm gì nữa,thử xem lão Miệng
có sống được không .
 Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương .
 Vắng CN
Ông giáo
chúng ta
các anh

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
BT 2 : Trong những đoạn trích sau, câu nào là câu cầu khiến ? Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó.
Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết!
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)
b) Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi :
Các em đừng khóc. Trưa nay các em được về nhà cơ mà. Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nửa.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
II- Luyện tập

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
c) Có anh chàng nọ tính tình rất keo kiệt. Một hôm, đi đò qua sông, anh chàng khát nước bèn cuối xuống, lấy tay vụt nước sông uống. Chẳng mai quá đà, anh ta lại lộn cổ xuống sông. Một người ngồi cạnh thấy thế, vội giơ tay ra, hét lớn :
Đưa tay tôi mau !
Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không chịu nắm tay người kia. Bỗng một người có vẻ quen biết anh chàng chạy lại, noi :
Cầm lấy tay tôi này !
Tức thì, anh ta cố ngoi lên, nắm chạt lấy tay người nọ và được cứu thoát […]. (Theo Ngữ văn 6, tập 1)
II- Luyện tập

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
BT 2 : Trong những đoạn trích đó, câu nào là câu cầu khiến ? Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó.
II- Luyện tập
Đào tổ nông thì cho chết !
b) Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi :
Trưa nay các em được về nhà cơ mà. Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nửa.
Thôi , im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.
- Các em đừng khóc.
 Vắng chủ ngữ
 CN là các em, ngôi thứ hai số nhiều.

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
c) Có anh chàng nọ tính tình rất keo kiệt. Một hôm, đi đò qua sông, anh chàng khát nước bèn cuối xuống, lấy tay vụt nước sông uống. Chẳng mai quá đà, anh ta lại lộn cổ xuống sông. Một người ngồi cạnh thấy thế, vội giơ tay ra, hét lớn :

Anh chàng sắp chìm nghỉm nhưng vẫn không chịu nắm tay người kia. Bỗng một người có vẻ quen biết anh chàng chạy lại, nói :

Tức thì, anh ta cố ngoi lên, nắm chạt lấy tay người nọ và được cứu thoát […]. (Theo Ngữ văn 6, tập 1)
II- Luyện tập
- Đưa tay tôi mau !
Cầm lấy tay tôi này !
 Chỉ có ngữ điệu cầu khiến, vắng CN.

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
II- Luyện tập
Bài tập 3 : So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau :
a. Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột !

b.Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.
 Vắng chủ ngữ
 Câu b nhờ có chủ ngữ mà ý cầu khiến nhẹ nhàng hơn, thể hiện rõ tình cảm của người nói đối với người nghe hơn so với câu a.
C V

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
II- Luyện tập
 Nhằm mục đích cầu khiến. Vì Dế Choắt tự coi mình ở vai dưới so với Dế Mèn, là một kẻ nhút nhát, yếu đuối nên phải khiêm nhường.
Bài tập 4 : Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :
Anh đã nghỉ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tối lửa tắt đèn có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang ….
Dế Choắt nói với Dế Mèn câu trên nhằm mục đích gì ? Cho biết vì sao trong lời nói với Dế Mèn, Dế Choắt không dùng những câu như :
- Anh hãy đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh !
- Đào ngay giúp em một cái ngách !

CÂU CẦU KHIẾN
Ti?ng Vi?t Ti?t 88
I- Đặc điểm hình thức và chức năng
II- Luyện tập
 Không thay thế cho nhau được. Vì câu “ Đi đi con!” chỉ có người con đi. Còn câu “Đi thôi con!” có cả người con và người mẹ cùng đi.
Bài tập 5 :
Đêm nay mẹ không ngủ được. Ngày mai là ngày khai trường, con vào lớp Một. Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói : “Đi đi con ! Hãy can đảm lên ! Thế giới này là của con. Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”.
Câu “Đi đi con !” trong đoạn trích trên và câu “ Đi thôi con.” trong đoạn trích ở ví dụ (mục I) có thể thay thế cho nhau được không ? Vì sao ?
Câu 1 : Đặc điểm hình thức của câu cầu khiến là câu có từ ngữ cầu khiến hay ngữ điệu cầu khiến.
Câu 2 : Chức năng của câu cầu khiến là :

Câu 3 : khi viết , câu cầu khiến thường được kết thúc bằng dấu gì ?
Về nhà học bài xem lại ví dụ , bài tập.
Chuẩn bị : “Câu cảm thán” cho tiết sau :
+ Đọc kĩ vd phần I.
+ Làm luyện tập.

Hướng dẫn về nhà