ND : Tuần : 5 Tiết : 21
PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
I/ Mục tiêu cần đạt : giúp hs
-Biết được từ vựng của 1 ngôn ngữ không ngừng phát triển.
-Sự phát triển của từ vựng được diễn ra trước hết theo cách phát triển nghĩa của từ thành từ nhiều nghĩa trên cơ sở nghĩa gốc.
II. Chuẩn bị :
GV :bảng phụ
III. C ác hoạt động dạy - học :
Hoạt động GV
Hoạt động HS
Nội dung

Hoạt động 1 : KT bài cũ
? thế nào là cách dẫn trực tiếp , cách dẫn gián tiếp ?
?Cho vd ?
* Giới thiệu bài mới
Hoạt động 2 : HD sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ.
Treo bang và gọi hs đọc vd.
?Cho biết từ kinh tế trong bài thơ có nghĩa gì ?
?Ngày nay chúng ta có thể hiểu nghĩa của từ này như Phan B. Châu đã dùng không ?


?Qua đó em rút ra nhận xét gì về nghĩa của từ ?
Gọi hs nhận xét
Gọi hs đọc vd mục 2.
?Hãy cho biết nghĩa của từ xuân và từ tay trong các câu trên và cho biết nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa chuyển ?
?Nếu là nghĩa chuyển thì nó chuyển nghĩa theo phương thức chuyển nghĩa nào ?



Gọi hs nhận xét
Nhận xét. --> chốt ghi nhớ.
Hoạt động 3 : HD luyện tập
Gọi hs đọc BT 1
Y/c: Từ chân nào dùng theo nghĩa gốc ? Từ chân nào dùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ, từ chân nào dùng với nghĩa chuyển theo phương thức hoán dụ ?
Gọi hs nhận xét.
Nhận xét
Gọi hs đọc BT 2
Y/c : Hãy nêu nhận xét nghĩa của từ trà trong những cách dùng như : trà a-ti-sô, trà hà thủ ô, trà tâm sen, trà khổ qua.
Cho hs thảo luận cặp đôi trong 4`.
Gọi hs trình bày.
Gọi hs nhận xét.
Nhận xét.
Gọi hs đọc BT 3
Y/c : Đồng hồ điện, đồng hồ nước, đồng hồ xăng ... hãy nêu nghĩa chuyển của từ đồng hồ.
Gọi hs nhận xét
Nhận xét
BT 4: Y/c : Tìm vd để chứng minh rằng các từ hội chứng , ngân hàng, sốt, vua là nững từ nhiều nghĩa .

Nhận xét





Hoạt động 4 : Củng cố
?Sự phát triển và biến đổi nghhĩa của từ ngữ ntn ?
Hoạt động 5 : Dặn dò
-Về nhà học bài, xem lại vd, BT và làm tiếp BT còn lại.
Soạn : "Sự phát ... vựng (tt)"
+Đọc kĩ vd của phần I, II .
+Trả lời các câu hỏi của vd.
+Làm LT.

Đóng sách vỡ, lắng nghe và trả lời câu hỏi




Đọc
Nghĩa là kinh bang tế thế, trị nước cứu đời.
Không. Mà nó được hiểu là toàn bộ hoạt động của con người trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sử dụng của cải vật chất làm ra.
Nghĩa của từ thay đổi theo thời gian.
Nhận xét.
Đọc
Xuân1 : mùa xuân--> gốc
Xuân 2: tuổi trẻ --> chuyển --> ẩn dụ
Tay 1 : chỉ bộ phận của cơ thể người, dùng để cầm nắm --> gốc
Tay 2 : người chuyên hoạt đông, giỏi về một môn, một nghề nào đó --> chuyển --> hoán dụ
Nhận xét


Đọc
a/Chân( nghĩa gốc
b/Chân --> chuyển (hoán dụ)
c/ và d)Chân --> ngghĩa chuyển (ẩn dụ)
Nhận xét

Đọc




Tiến hành thảo luận
Đại điện trìh bày
Nhận xét

Đọc
Đồng hồ được dùng là nghĩa chuyển---> phương thức ẩn dụ.
Nhận xét

a) Hội chứng thất nghiệp, hội chứng chiến tranh, ...
b)Ngân hàng : Ngân hàng nhà nước VN, ngân hàng đề thi, ...
c) sốt cao, sốt hàng,...
d) Nhà vua, vua bóng đá, ...




Đóng sách vỡ, lắng nghe và trả lời câu hỏi


Lắng nghe về nhà thực hiện




I/ Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ.
1. Ví dụ : sgk / 55, 56






















2. Ghi nhớ : sgk / 56
II/ Luyện tập
BT 1 : a/Chân( nghĩa gốc
b/Chân --> chuyển (hoán dụ)
c/ và d)Chân --> ngghĩa chuyển (ẩn dụ)